‘Nederland heeft geen crisisplan bij olietekort’

Het is volgens het Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten (COVA) en het Ministerie van EZK de vraag of Nederlandse raffinaderijen in staat zijn genoeg zware ruwe olie te bemachtigen om bij een zesde sanctiepakket tegen Rusland in de dieselvraag te voldoen. Dat schrijft de Algemene Rekenkamer in een rapport over de strategische voorraden van ons land. 

“De coronapandemie en de oorlog in Oekraïne laten zien dat grondstoffen en essentiële producten schaars kunnen worden”, aldus het college dat de inkomsten en uitgaven van de staat controleert. Nederland voldoet op dit moment ruim aan de internationale verplichte voorraad aardolie, maar na invoering van het zesde sanctiepakket kan dat volgens het rapport veranderen.

Zesde sanctiepakket

Het nieuwe sanctiepakket, dat onder meer gericht is tegen de import van ruwe olie en olieproducten uit Rusland, gaat per 5 december in. Vanwege de maatregelen zoals de boycot van aankoop, invoer en overdracht van ruwe olie kan met name een tekort aan diesel ontstaan. “De potentiële impact van de sancties op EU-lidstaten is op dit moment niet geheel duidelijk. In 2021 kwam 34 procent van de ruwe olie, die in Nederlandse raffinaderijen werd verwerkt, uit Rusland”, stellen de onderzoekers.

Door een tekort aan diesel en de daarmee gepaard gaande hoge dieselprijs, kunnen cruciale onderdelen van de economie in de problemen komen, waarschuwt het rapport. Op dit moment is er geen landelijk crisisplan gericht op olie gereed (zoals dat er wel is voor gas en elektriciteit). Er zijn daarnaast geen afspraken gemaakt over welke sector als eerste wordt bediend in geval van nood.

Problemen bij raffinaderijen

Nederlandse raffinaderijen zijn op de zware ruwe olie uit Rusland afgesteld, zo wordt in het rapport geschreven. “De Russische ruwe olie speelt een belangrijke rol in de productie van diesel. Het vervangen van de Russische ruwe olie door olie uit andere producerende landen kan ten koste gaan van de productiecapaciteit van diesel, kost tijd en vergt investeringen.”

Daarbij heeft het aanspreken van de strategische olievoorraden slechts voor een korte periode zin en is het niet aan te raden deze snel uit te putten. In tijden van schaarste zijn ze namelijk niet eenvoudig aan te vullen. De minister voor Klimaat en Energie kan met het oog op een dreigende oliecrisis bepalen dat de voorraad van COVA wordt vergroot.

Twee keer aangesproken

De Nederlandse strategische olievoorraad is volgens de auteurs sinds de jaren ’70 vijf keer aangesproken, waarvan twee keer in het voorjaar van 2022 door onrust op de oliemarkt na de Russische inval in Oekraïne. Wel is de reserve kleiner dan afgelopen jaren. “Voor individuele bedrijven geldt immers dat een lagere afzet van olieproducten voor binnenlandse consumptie in het ene jaar leidt tot een lagere voorraadplicht in het daaropvolgende jaar. De afgelopen jaren daalde de binnenlandse olieconsumptie als gevolg van maatregelen ter bestrijding van de coronapandemie en daarmee daalde ook de voorraadplicht voor marktpartijen.”

Het nationale plan voor een oliecrisis wordt op dit moment opgesteld en zou uiterlijk begin 2023 gereed moeten zijn. Wel beschikt het ministerie over een ‘Handboek oliecrisisbeheersing’ dat dateert uit 2016 en uitsluitend voor intern gebruik is.

Aankoop miljoenen vaten olie

De strategische voorraden kunnen worden ingezet bij een relatief kortdurend (inter)nationaal tekort aan olie of olieproducten. Rob Jetten, minister voor Klimaat en Energie, stelt in een reactie dat het rapport een ‘getrouwe weergave van de opslag en de werking van de strategisch olie- en olieproductenvoorraad’ is. Volgens hem wordt al extra diesel opgeslagen zodat er voor ongeveer negentig dagen voorraad is.

“Op dit moment stelt EZK een Landelijk Crisisplan Olie (LCP-Olie) op. Dit met samenwerking en aansluiting met betrokken publieke en private partners en netwerken op internationaal en regionaal niveau”, schrijft hij. Dit crisisplan dient niet als vervanging van de bestaande plannen van individuele organisaties en bestaande afspraken tussen organisaties.

Eerder deze maand werd bekend dat Nederland miljoenen vaten niet-Russische diesel wil kopen. Bij het COVA werden daar twee tenders voor geplaatst, goed voor 2,8 miljoen vaten diesel. De brandstof moet tegen het einde van het jaar in Amsterdam opgeslagen worden. Volgens de rekenkamer is het rapport overigens vooral een feitelijke constatering van het huidige beleid en geen kritiek.

Lees ook:

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Maak gebruik van de exclusieve aanbieding

Bekijk de aanbieding

Auteur: Nico Schinkelshoek

Nico Schinkelshoek is de vaste redacteur van TankPro.nl

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.